مناطق ژنی جدید مرتبط با مدت زمان خواب مشخص شد

8مارس 2019- در تحقیقاتی که توسط محققان بیمارستان عمومی ماساچوست (MGH) و دانشکده ی پزشکی دانشگاه Exeter انجام شد 76 منطقه ی جدید ژنی مرتبط با مدت زمان خواب شناسایی گردید. نتایج این مطالعه که توسط تیمی از محققان که به تازگی گزارشی در مورد سایتهای ژنی مرتبط با خطر بیخوابی و کرونوتایپ- تمایل به بیدار شدن در صبح زود یا  بیدار ماندن تا دیر وقت در شب – ارائه کرده بودند، در Nature Communications منتشر شد.

پرفسور حسن سعید دشتی، یکی از نویسندگان ارشد این مقاله از مرکز پزشکی ژنومی MGH، می گوید: در حالیکه ما حدود یک سوم از مدت زندگی مان را در حال خواب هستیم، دانش ما نسبت به ژن ها و مسیرهای خاصی که میزان خواب مردم را تنظیم می کنند، اندک است. مطالعه ی ما نشان می دهد که بسیاری از ژن های مهم برای خواب در مدل های حیوانی، ممکن است بر روی خواب انسان نیز تأثیر گذارند، این یافته ها به درک بهتر عملکرد و تنظیم خواب کمک می کنند.

به خوبی مشخص شده است که خواب منظم و در حد کافی( 7 تا 8 ساعت در شب) برای سلامتی مهم است و خواب ناکافی( 6 ساعت یا کمتر) و خواب بیش از حد( 9 ساعت یا بیشتر) با مشکلات سلامتی قابل توجهی ارتباط دارد. مطالعات بر روی خانواده ها نشان می دهد که از 10 تا 40 درصد از تفاوتها در مدت خواب می تواند ارثی باشد. همچنین در مطالعات ژنتیک قبلی، ارتباط دو منطقه ژنی با زمان خواب مشخص شد.

در مطالعه ی فعلی که بزرگترین نوع از میان این مطالعات برای بررسی مشکل خواب است، داده های ژنتیکی بیش از 446000 شرکت کننده ازBioBank U.K. ؛ که خود در مورد میزان خواب معمولشان گزارش داده بودند، آنالیز شد. در این مطالعه که یک مطالعه ی GWAS[1] بود، 78ناحیه ی ژنی شناسایی شد که شامل دو ناحیه ی ژنی قبلا شناسایی شده نیز بود. در حالی که داشتن یک واریته ی ژنی تک به بطور متوسط تنها یک دقیقه بر مدت زمان خواب تأثیر می گذارد، شرکت کنندگانی که بیشترین تعداد از واریته های ژنی افزایش دهنده ی طول مدت خواب را داشتند، بطور میانگین 22 دقیقه خواب بیشتری را گزارش کردند( در مقایسه با کسانی که دارای کمترین تعداد از این واریته های ژنی بودند). این میزان تاثیرگذاری قابل مقایسه با عوامل شناخته شده ای است که بر مدت زمان خواب تأثیر می گذارند.

محققان برای تایید صحت یافته هایشان که بر اساس مدت زمان خواب گزارش شده توسط افراد، بدست آمده بود، این 78 واریته ی ژنی وابسته به مدت زمان خواب را در یک زیر گروه  از شرکت کنندگان با کمک دستگاه های تشخیص حرکت به نام شتاب سنج برای یک هفته بررسی کردند. نه تنها این مناطق ژنی از اندازه گیری عینی طول مدت خواب پشتیبانی می کردند، بلکه این آنالیز همچنین توانست واریته های مرتبط با طول مدت خواب را با عواملی مانند بازده ی خواب، بیدار شدن از خواب در طول شب و عدم فعالیت روزانه ، مرتبط سازد.

فقط تعداد کمی از مناطق ژنی که در این مطالعه مشخص شده اند، با آنهایی که در مطالعات قبلی گروه بی خوابی و کرونوتایپ شناخته شده بودند، همپوشانی دارند. سایت های شناسایی شده در این مطالعه، اثرات مشابه ای را با مطالعه ی GWAS قبلی بر روی بیش از 47،000 بزرگسال نشان داد. اما سازگاری محدودی با GWAS دیگر داشت که بر روی مدت خواب در میان بیش از 10،500 کودک و نوجوان انجام شده بود. این موضوع نشان می دهد که ژنتیک زمان خواب ممکن است در میان کودکان با بزرگسالان تفاوت داشته باشد.

از آنجایی که مدت زمان خواب کوتاه تر و طولانی تر هر دو با مشکلات سلامتی همراه هستند، تیمGWAS ها را جداگانه برای شرکت کنندگانی که مدت زمان خواب کوتاه یا طولانی را گزارش کرده بودند، انجام داد. این دو آنالیز ژنهای دیگری که با مدت طولانی یا کوتاهتر خواب ارتباط دارند و در تجزیه و تحلیل گروه بزرگتر شناسایی نشده بود، را شناسایی کرد. محققان همچنین ارتباطات ژنتیکی مشترکی را بین طول مدت خواب کوتاه و بلند و عواملی مانند سطح بالاتر چربی بدنی، علائم افسردگی و سالهای تحصیل کمتر، یافتند، که منجر به اثرات منفی ناشی از خواب کم و خواب بیش از حد می شوند. علاوه بر این، مدت کوتاه زمان خواب به طور ژنتیکی با خصوصیاتی مانند بیخوابی و سیگار کشیدن مرتبط بود، در حالی که مدت زمان طولانی خواب با اسکیزوفرنی، دیابت نوع 2 و بیماری عروق کرونر ارتباط داشت.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20190308/New-gene-regions-associated-with-sleep-duration-identified.aspx